Traumaverwerking

Psychische trauma's door ingrijpende gebeurtenissen

Trauma's en traumaverwerking

Ieder mens maakt in zijn leven nare, ingrijpende en soms zelfs zeer schokkende gebeurtenissen mee. Een ingrijpende gebeurtenis is een ongebruikelijke ervaring die je uit je evenwicht brengt. Soms heet een ingrijpende gebeurtenis ook wel een traumatische ervaring. Je kunt stellen dat je bij een traumatische ervaring een psychische wond oploopt, een kras of een diepe wond die tijd nodig heeft om te genezen. Waar we bij wondjes aan ons lichaam een pleister of een verband kunnen aanbrengen, lukt dit bij psychische wonden niet. Toch hebben deze net zo goed aandacht nodig, anders helen ze minder goed en worden ze bij het opdoen van nieuwe, maar enigszins soortgelijke, ervaringen weer ‘open gekrabd.

Bij psychische wonden (trauma’s) we zijn geneigd de pijn te verdringen, we willen er niet meer aan denken. Hierdoor lijkt het even weg, maar eigenlijk gaat het ‘onderhuids’ toch door, waardoor dit zich dan gaat uiten in spanningen en geestelijke of lichamelijke klachten.

Voorbeelden van ingrijpende gebeurtenissen zijn:

  • problematische jeugdervaringen
  • langdurige ruzies en conflicten
  • burn out
  • overlijden van een dierbare
  • scheiding
  • slachtoffer zijn van pesterijen
  • slachtoffer of getuige zijn van mishandeling /een ernstig geweldsmisdrijf, (zien van) zinloos geweld
  • slachtoffer of getuige zijn van huiselijk geweld
  • (gewapende) roofoverval
  • slachtoffer of getuige zijn van een zedenmisdrijf: aanranding, verkrachting, pedofilie, incest
  • ernstige/langdurige ziekte/ziekenhuisopname/operatie
  • verkeersongevallen (eventueel met als gevolg chronische pijn)
  • oorlogservaringen
  • natuurrampen (aardbevingen, stormen, branden)
  • trein-, scheeps- of vliegtuigongelukken/-rampen

Enkele factoren die een rol spelen bij het verwerkingsproces zijn:

  • de aard van de gebeurtenis(sen)
  • de ernst van de gebeurtenis(sen)
  • de frequentie en duur van de gebeurtenis(sen)
  • hoe het kind functioneerde vóór de gebeurtenis(sen)
  • het temperament van het kind
  • de vaardigheden van het kind om met moeilijkheden om te gaan
  • de vaardigheden van ouders/gezinsleden om met moeilijkheden om te gaan
  • de reacties van de ouders / gezinsleden op de gebeurtenis (sen)
  • de reacties van het kind op de gebeurtenis en hoe de ouders daarmee omgaan.

Traumaverwerking: EMDR

Voor het verwerken van trauma`s wordt meestal EMDR ingezet. EMDR (Eye Movement Desensitization en Reprocessing) is een uiterst effectieve behandelmethode die in zeer korte tijd helpt bij:

Het overwinnen van:

  • onzekerheid
  • angsten
  • fobieën
  • posttraumatische stress stoornis (PTSS)

Emotionele problemen zoals:

  • stress
  • depressie
  • burn-out

Het verwerken van:

  • nare en traumatische ervaringen
  • overlijden van een dierbare

Hoe werkt EMDR?

Terwijl je een koptelefoon op krijgt en geluidstonen hoort, zal de therapeut je vragen een moment van de gebeurtenis in gedachten te nemen. Af en toe worden de geluidstonen even onderbroken en vraagt de therapeut wat er naar boven komt. Dat kunnen beelden, geluiden, gevoelens, bepaalde gedachten of inzichten zijn. De combinatie van het denken aan de gebeurtenis en het horen van de geluidstonen, zorgt er voor dat het natuurlijke verwerkingssysteem in de hersenen gestimuleerd wordt. De ervaring kan zo worden verwerkt en de gebeurtenis zal daardoor zijn emotionele lading verliezen en de daarmee samenhangende klachten zullen verminderen of verdwijnen. Bij schokkende of traumatische gebeurtenissen is het niet noodzakelijk om gedetailleerd over uw ervaringen te vertellen.

Er is veel onderzoek gedaan naar EMDR en de effectiviteit is wetenschappelijk bewezen. Uit Spect-scan onderzoek is gebleken dat vóór de EMDR-behandeling vooral de rechter hersenhelft actief is, waardoor nare ervaringen blijven hangen in het emotionele. Na de behandeling is ook de linkerhelft actief, waardoor men rationeler naar de situatie kan kijken en de negatieve emoties naar de achtergrond gaan.

Toepassing van EMDR bij kinderen kan al vanaf de leeftijd van ±2 jaar. Er wordt dan gebruik gemaakt van tekeningen in combinatie met oogbewegingen (rechts-links) wat ook de beiden hersenhelften activeert. Ook ingrijpende gebeurtenissen die plaats vonden, nog voordat taalontwikkeling op gang is gekomen, kunnen met behulp van EMDR worden verwerkt. Bij heel jonge kinderen krijgen ouders of verzorgers een belangrijk aandeel in de behandeling.

Overzicht van mogelijke reacties in verschillende ontwikkelingsfasen

Peuters en kleuters:

  • cognitieve verwarring
  • angstig hechtgedrag 
  • (separatie)angsten
  • regressief gedrag
  • posttraumatisch spel
  • agressief of destructief gedrag

Basisschoolleeftijd:

  • erminderde schoolprestaties
  • afgenomen concentratie
  • agressieve of angstige fantasieën 
  • onterechte schuldgevoelens
  • bezorgdheid over veiligheid
  • bezorgdheid om anderen

Pubers en adolescenten:

  • problemen op school
  • schaamte voor gevoel van kwetsbaarheid
  • schaamte voor afhankelijkheid van ouders
  • radicale gedragsveranderingen
  • gevaarlijk gedrag
  • neiging om gebeurtenis in gedrag te herhalen
  • toename conflicten met ouders
  • alcohol- en/of drugsmisbruik
  • destructieve en agressieve fantasieën 
  • angst om controle te verliezen over deze fantasieën
  • beperkt toekomstperspectief

Wilt u meer weten?

Wilt u een afspraak maken of wenst u meer informatie over de behandeling van trauma's bij kinderen en jeugdigen, dan kunt u een e-mail sturen naar mevr. Daniëlle Wolfs, d.wolfs@eclg.nl. of bellen naar 085 - 877 16 73.